Transport ponadgabarytowy. Jak się do niego przygotować?

Transport ponadgabarytowy – przepisy

Wraz z dynamicznym rozwojem technologii i cyfryzacji, ostatnich kilkudziesięciu lat, obecnie buduje się szybciej, wyżej, pokonując coraz to większe rozpiętości. Taka sytuacja stawia wyzwania logistyce, ponieważ trzeba przewozić na plac budowy coraz to większe gabarytowo elementy konstrukcyjne, urządzenia, części maszyn. Należy zadać sobie pytanie co to jest transport ponadgabarytowy? Z czym jest związany? Jakim przepisom podlega? Transport ponadgabarytowy określany jest w ustawie Prawo o ruchu drogowym transportem nienormatywnym i dotyczy przewozu ładunków, które wraz z pojazdem lub zespołem pojazdów przekraczają wymiarami lub masą wartości dopuszczalne.

Transport ponadgabarytowy jest dozwolony pod warunkiem:

• uzyskania pozwolenia, odpowiedniej kategorii, na przejazd pojazdem nienormatywnym,
• przestrzegania warunków przejazdu określonych we wspomnianym pozwoleniu,
• pilotowania transportu ponadgabarytowego przez wymaganą liczbę pojazdów, które są wyposażone oraz oznakowane w sposób określony w rozporządzeniu W sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych,
• zachowania szczególnej ostrożności przez kierowcę pojazdu nienormatywnego.

Z dalszej części artykułu dowiemy się jakie są graniczne wymiary ładunku, kto wydaje zezwolenie na transport ponadgabarytowy, jakie są rodzaje tych zezwoleń oraz w jakich sytuacjach niezębny jest pilot transportu ponadgabarytowego.

Transport ponadgabarytowy – jakie wymiary?

Transport ładunków ponadgabarytowych dotyczy pojazdów lub zespołów pojazdów, które wraz z ładunkiem przekraczają chociaż jedną z wartości:

• 2,55 m szerokości,
• 4,0 m wysokości,
• 16,5 m długości,
• 40 ton dopuszczalnej masy całkowitej ładunku wraz z paliwem i kierowcą.

Bardzo istotnym jest zapis mówiący o tym, że przewożony ładunek musi być niepodzielny. Ustawa określa go jako ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Oznacza to, że np. pojazd o masie 16 ton może przewozić jeden element ważący 30 ton, ale niedopuszczalne jest przewożenie dwóch elementów po 15 ton każdy. Wyjątek stanowią pojazdy nienormatywne, które uzyskały pozwolenie kategorii I.  Pojazdy tej kategorii mogą przewozić dzielony ładunek.

W Commercecon transport ponadgabarytowy wykorzystywany jest do dostarczania na plac budowy strunobetonowych dźwigarów dachowych, których długość dochodzi do 34-36 m. Przekraczają one zatem, znacznie, wartości dopuszczalne dotyczące wymiarów ładunku.

Zezwolenia na transport ponadgabarytowy

Ustawa Prawo o ruchu drogowym wyodrębnia pięć kategorii dla poruszania się po drogach pojazdów nienormatywnych. Kryterium podziału tych kategorii są wymiary, masa czy naciski na oś pojazdu nienormatywnego. Poniżej przedstawiono charakterystykę oraz warunki podziału zezwoleń:

• Kategoria I – wydawane  na  przejazd nienormatywnego  pojazdu  wolnobieżnego,  ciągnika  rolniczego  albo  zespołu pojazdów  składającego  się  z pojazdu  wolnobieżnego  lub  ciągnika  rolniczego i przyczepy specjalnej. Długość, wysokość, naciski osi oraz rzeczywista masa całkowita nie przekraczają wartości dopuszczalnych dla danej drogi. Szerokości pojazdu nie  może przekraczać 3,5 m. Pozwolenie wydawane na okres 12 miesięcy przez zarządcę drogi, po której ma się dany pojazd poruszać.
• Kategoria II – Pojazdy o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych. Szerokość nieprzekraczająca 3,2 m, wysokość poniżej 4,3 m, a długość mniejsza niż 15 m (dla pojedynczego pojazdu) oraz 23 m (dla zespołu pojazdów). Zezwolenie wydaje starosta miejsca, w którym rozpoczyna się transport, a w sytuacji wjazdu do Polski – naczelnik urzędu celno-skarbowego. Umożliwia ono  transport drogami publicznymi.
• Kategoria III – Pojazdy o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych. Szerokość nieprzekraczająca 3,4 m, wysokość do 4,3 m, a długość mniejsza niż 15 m (dla pojedynczego pojazdu), 23 m (dla zespołu pojazdów) oraz 30 m (zespół pojazdów o skrętnych kołach). Zezwolenie wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a w przypadku wjazdu na teren Polski – naczelnik urzędu celno-skarbowego. Zezwolenie upoważnia do poruszania się drogami krajowymi.
• Kategoria IV – Transport gabarytowy, który wykorzystuje pojazdy o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Rzeczywista masa całkowita do 60 ton. Szerokość ładunku nieprzekraczająca 3,4 m (dla drogi jednojezdniowej) oraz 4,0 m (dla dróg ekspresowych oraz autostrad), wysokość poniżej 4,3 m, a długość mniejsza niż 15 m (dla pojedynczego pojazdu), 23 m (dla zespołu pojazdów) oraz 30 m (zespół pojazdów o skrętnych kołach). Zezwolenie wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.
• Kategoria V – Transporty ponadgabarytowe pojazdów o naciskach osi przekraczających wartości dopuszczalne. Wymiary oraz rzeczywista masa całkowita większe od wymienionych w kategoriach I-IV. Zezwolenie wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych, w wyznaczonym czasie, na trasie określonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Zezwolenia  kategorii  II–IV  na  przejazd  pojazdu nienormatywnego  są  wydawane  na  wskazany  we  wniosku  okres:  miesiąca, 6 miesięcy, 12 miesięcy lub 24 miesięcy. Zezwolenie  wydaje  się  na  wniosek  zainteresowanego  podmiotu.  Do wniosku dołącza się dowód wniesienia opłaty za wydanie zezwolenia. Należy pamiętać, że wykonując transport wielkogabarytowy należy posiadać przy sobie ważne zezwolenie i okazywać je osobom uprawnionym do kontroli.

Pilotaż transportu ponadgabarytowego

Transport ponadgabarytowy jest bez wątpienia trudnym i złożonym przedsięwzięciem. Ze względu na znaczne rozmiary ładunków są sytuacje, w których niezbędny jest pilotaż transportu nadgabarytowego. Zgodnie z rozporządzeniem W sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych:

• Pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z wartości:

1) długość pojazdu – 23 m,

2) szerokość 3,2 m,

3) wysokość – 4,5 m,

4) masa całkowita – 60 t

powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie (jest to zespół czynności wykonywanych na drodze przez pilota korzystającego z pojazdu wykonującego pilotowanie).

• Pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z wartości:

1) długość pojazdu – 30 m,

2) szerokość 3,6 m,

3) wysokość – 4,7 m,

4) masa całkowita – 80 t

powinien być pilotowany przez dwa pojazd wykonujące pilotowanie, poruszających się z przodu i z tyłu pojazdu.

• Pojazdy nienormatywne poruszające się w kolumnie powinny być pilotowane przez dwa pojazdy.
• Pojazd wykonujący pilotowanie powinien być wyposażony w:

1) tablicę oznakowania pojazdu wykonującego pilotowanie, której wzór określa rozporządzenie,

2) dwa światła błyskowe barwy żółtej,

3) środki bezpośredniej łączności radiowej z pojazdami pilotowanymi,

4) urządzenia nagłaśniające.

Pilotowanie powinno odbywać się w sposób zapewniający bezpieczeństwo oraz minimalizowanie utrudnień w ruchu drogowym, które mogą się pojawić podczas pilotowania pojazdu nienormatywnego.