Prawie wszystkie hale stalowe i przemysłowe obiekty wielkopowierzchniowe wykorzystywane w przemyśle i logistyce wyposażane są w doki przeładunkowe. Służą one do szybkiego i bezpiecznego załadunku towarów, części, materiałów budowlanych lub innego asortymentu. Budowa doków załadunkowych musi być uwzględniona w projekcie obiektu. Sprawdź, co warto wiedzieć o dokach załadunkowych realizowanych w halach przemysłowych!
Dok przeładunkowy – budowa
Współczesne hale logistyczne posiadają wydzielone miejsca służące do bezproblemowego obrotu towarami. Miejsce przeładunkowe określamy jako dok. Wykorzystywany jest on do przyjmowania i rozładowywania towarów przychodzących oraz załadowywania do transportu towarów wychodzących z hali.
Doki załadunkowe muszą optymalnie łączyć się z resztą powierzchni magazynowej. Bardzo istotne jest umiejętne zaplanowanie rozkładu przestrzeni. Pod względem budowy dok przeładunkowy składa się z 5 głównych elementów:
- Podjazd do doku – miejsce przeznaczone na parkowanie pojazdów ciężarowych, które opcjonalnie może być specjalnie wyodrębnione i odizolowane barierami; podjazd od strony śluzy powinien być wyposażony w gumowe odbojniki, które uchronią samochód dostawczy przed uszkodzeniem,
- Brama przemysłowa – kluczowa konstrukcja osadzona w otworze hali stalowej; bezpiecznie zamykana wtedy, kiedy dok nie jest eksploatowany.
- Śluza uszczelniająca – określana także jako “fartuch” śluza ta ma za zadanie szczelnie odseparować miejsce przeładunku od otaczających warunków środowiskowych. Dzięki śluzie przeładunek i załadunek towarów może odbywać się całkowicie bezpiecznie, bez narażania produktów na uszkodzenie lub przemoczenie.
- Rampa hydrauliczna – centralne miejsce załadunku, otoczone śluzą, może być dostosowywane pod względem wysokości i poziomu wysunięcia; rampa pomaga w transporcie towarów wrażliwych i wielkogabarytowych dzięki zniwelowaniu różnicy poziomów wysokości między wysokością magazynu, a wysokością przestrzeni załadunkowej pojazdu.
- Naprowadzacze kół – przydatne elementy pomocnicze, które sprzyjają równemu, prostopadłemu ustawieniu pojazdu dostawczego względem doku; pod względem wizualnym są to najczęściej stalowe barierki pomalowane barwami ostrzegawczymi (żółty-czarny).
Rodzaje doków przeładunkowych
Doki załadunkowe muszą być ściśle dostosowane do przeznaczenia budynku. Przy projektowaniu hali wyposażonej w doki, bierze się pod uwagę także rodzaj pojazdów, które będą przywoziły i odbierały towar. W ogólnym ujęciu ze względu na przeznaczenie możemy wyróżnić następujące rodzaje doków przeładunkowych:
- ogólnego zastosowania,
- chłodnicze,
- z fartuchem pompowanym dla kurierów,
- dla pojazdów dwupoziomowych.
Ponadto doki mogą mieć konstrukcję otwartą lub zamkniętą. Budowa tych ostatnich będzie bardziej kosztowna, ale taka konstrukcja doskonale sprawdzi się w halach, w których bardzo istotne jest utrzymywanie stałego poziomu temperatur. Z kolei ze względu na usytuowanie doku względem obiektu głównego wyróżniamy przyłącza równoległe (standardowe) oraz piłokształtne (schodkowe) – stosowane rzadziej, głównie przy braku wystarczającej powierzchni manewrowej.
Doki przeładunkowe – wymiary
Doki przeładunkowe mogą mieć różne wymiary, dlatego ten aspekt powinien być szczegółowo omówiony z inwestorem w trakcie planowania budowy hali logistycznej. Podstawowym kryterium doboru wielkości doków jest rodzaj używanych pojazdów dostawczych. Jeżeli firma korzysta lub zamierza korzystać z różnych typów samochodów ciężarowych, wówczas uwzględnić należy wymiary najszerszego i najwyższego modelu. Zakłada się, że szerokość doku nie powinna być mniejsza, niż 2,5 metra. Taka odległość dotyczy jednak perfekcyjnie ustawionego samochodu dostawczego, czyli sytuacji, w której ścianki pojazdy idealnie naprowadzone są na ściany śluzy. W praktyce pomimo największych starań dokładne ustawienie pojazdu jest trudne, dlatego powinno się uwzględnić szerokość “zapasową”, która powinna wynosić około 20% szerokości bazowej. W powyższym przykładzie finalne wymiary doku przeładunkowego pod względem szerokości będą wówczas wynosiły 3 metry.
Wysokość doku, a właściwie nadproża bramy, należy dopasować do najwyższego punktu używanych pojazdów transportowych. Z reguły wysokość górnej ścianki nigdy nie będzie wyższa niż 4 metry. Parametr ten liczony jest zawsze od powierzchni placu manewrowego. W tym przypadku również warto dodać wysokość “zapasową” rzędu 5% – 10% wysokości bazowej.
Doki załadunkowe – parametry nośności ramp przeładunkowych
Kolejnym istotnym aspektem przy budowie hal magazynowych z dokami załadunkowymi jest ustalenie poziomu nośności ramp przeładunkowych. Nośność wyraża obciążenie rampy. Maksymalna nośność dla danej konstrukcji zależy od specyfiki i przeznaczenia rampy. Przy ustalaniu tej wartości uwzględnia się nie tylko orientacyjną wagę transportowanych towarów, ale także wózków widłowych, operatorów i wszelkich wykorzystywanych narzędzi. Niedoszacowanie nośności rampy na etapie projektu może skutkować wypadkiem w trakcie eksploatowania hali. Według norm PN-EN 1398 nośność określana jest dla powierzchni styku kół wózka o wymiarach 100 x 150 mm. Prawidłowe określenie ostatecznego parametru nośności spoczywa jednak na architekcie, który musi poznać dokładne wymagania inwestora.
Kiedy stosuje się doki załadunkowe?
Potrzeba załadunku i przeładunku towarów oraz materiałów zachodzi praktycznie przy prowadzeniu każdego rodzaju magazynu i zakładu produkcyjnego. Świadcząc usługę, jaką jest generalne wykonawstwo obiektów przemysłowych, dostrzegamy bardzo szerokie potrzeby stosowania doków w wielu branżach przemysłu. Dok przeładunkowy powinien znajdować się w każdej hali spedycyjnej i logistycznej. Zakłady produkcyjne wytwarzające produkty średnich i wielkich gabarytów również powinny być wyposażone w odpowiednie stacje przeładunkowe. Inaczej mówiąc, rozwiązanie to aplikuje się wszędzie tam, gdzie ręczne przenoszenie dużych produktów byłoby albo niemożliwe, albo zbyt trudne, czasochłonne i kapitałochłonne. Należy zwrócić uwagę również na to, że funkcjonalność i budowa doku przeładunkowego znacznie skraca czas pracy.
Zapraszamy również do zapoznania się z artykułem: Hala magazynowa z biurem – przegląd rozwiązań
Q&A
Czym jest dok przeładunkowy i do czego służy?
- Dok przeładunkowy to wydzielone miejsce służące do przyjmowania i załadunku towarów. Wykorzystuje się go do rozładowywania towarów przychodzących oraz załadowywania tych, które opuszczają halę. Prawie wszystkie hale stalowe i wielkopowierzchniowe obiekty wykorzystywane w przemyśle i logistyce wyposażone są w doki. Umożliwiają one szybki i bezpieczny obrót towarami. Kluczowe jest przy tym umiejętne zaplanowanie rozkładu przestrzeni, tak aby doki optymalnie łączyły się z resztą powierzchni magazynowej.
Z jakich elementów składa się dok przeładunkowy?
- Dok przeładunkowy składa się z pięciu głównych elementów. Pierwszym jest podjazd do doku, czyli miejsce parkowania pojazdów, wyposażone w gumowe odbojniki chroniące zarówno samochód jak i krawędź rampy przed uszkodzeniem. Drugim jest brama przemysłowa osadzona w otworze hali, bezpiecznie zamykana, gdy dok nie jest używany. Kolejne elementy to śluza uszczelniająca, czyli fartuch oddzielający wnętrze od otoczenia oraz rampa hydrauliczna regulująca różnicę wysokości między magazynem a pojazdem. Piątym elementem są naprowadzacze kół w postaci żółto-czarnych stalowych barierek.
Jakie rodzaje doków przeładunkowych można wyróżnić?
- Doki dobiera się ściśle do przeznaczenia budynku oraz rodzaju obsługiwanych pojazdów. Ze względu na zastosowanie wyróżnia się doki ogólnego przeznaczenia, chłodnicze, doki z fartuchem pompowanym przeznaczone dla firm kurierskich oraz doki dla pojazdów dwupoziomowych. Doki mogą mieć konstrukcję otwartą lub zamkniętą — ta druga jest droższa, ale sprawdza się tam, gdzie istotne jest utrzymanie stałej temperatury. Ze względu na usytuowanie stosuje się połączenia równoległe lub piłokształtne. Taki wybór pozwala dopasować dok do specyfiki danej hali.
Jakie wymiary powinien mieć dok przeładunkowy?
- Wymiary doku dobiera się przede wszystkim na podstawie rodzaju obsługiwanych pojazdów. Szerokość powinna wynosić minimum 2,5 metra, a po doliczeniu około 20 procent zapasu daje to około 3 metrów. Wysokość nadproża nie powinna przekraczać 4 metrów, przy uwzględnieniu dodatkowo 5–10 procent zapasu. Odpowiednie wymiary zapewniają bezpieczny i sprawny przeładunek. Dlatego ich ustalenie należy zawsze poprzedzić analizą docelowego sposobu użytkowania.
Jak określa się nośność ramp przeładunkowych?
- Nośność ramp przeładunkowych określa norma PN-EN 1398. Odnosi się ona do powierzchni kontaktu koła z rampą, przyjmowanej jako obszar o wymiarach około 100 na 150 milimetrów. Właściwe parametry nośności ustala architekt na etapie projektu, biorąc pod uwagę przewidywane obciążenia. Doki znajdują zastosowanie w praktycznie każdym magazynie i zakładzie, a także w firmach spedycyjno-logistycznych. Sprawdzają się szczególnie tam, gdzie obsługuje się średnie i duże produkty.